ارژنگ فرش طالقان
نگارنده: عارف عباسي كارشناس فرش
جغرافياي طالقان
طالقان يكي از شهرستان هاي استان البرز مي باشد، كه در دامنه رشته كوه هاي البرز قرار گرفته است. از شمال به رامسر وتنكابن، از شرق به شهرستان كرج، از جنوب به هشتگرد وازغرب وجنوب غربي به قزوين منتهي مي گردد اين منطقه داراي حدود هشتاد روستاي كوهستاني است. طول جغرافيايي طالقان از شمال به جنوب حدود هشتاد كيلومتر و عرض جغرافيايي آن حدود پانزده كيلومتر مي باشد. داراي آب وهواي كوهستاني مي باشد ورود شاهرود با طول نزديك به صدوپنجاه كيلومتر در اين سرزمين جاري مي باشد و در نهايت با پيوستن به سپيد رود و غزل اوزن راهي درياي خزر مي شود.
فرش طالقان
فرش طالقان در زمرء فرش هاي روستايي كشور به حساب مي آيند كه در گذشته يكي از مراكز مهم جمع آوري فرش دستبافت به حساب مي آمده است. اين فرش ها براي عرضه به بازارهاي قزوين و تهران برده مي شده است ولي امروزه در ركود بسر مي برد و اين امر كمتر صورت مي گيرد.
طراحي
فرش طالقان داراي طرح ساده و خشن است كه بر گرفته از طبيعت،پارچه ها و يا اشكال ساده هندسي مي باشد و اغلب به صورت ذهني بافته مي شود. طرح اين فرش ها معمولا يك ترنج مركزي همراه با خطوط پيراموني دندانه دار مي باشد كه طرح فرش هاي مزلقان (از توابع شهرستان ساوه) را به ياد مي آورد كه اين ويژگي شاخص فرش هاي طالقان مي باشد. چگونگي راه يافتن طرح فرش هاي مزلقان به فرش هاي طالقان را شايد بتوان اينگونه نتيجه گرفت كه طرح مزلقان از گذشته در كلاردشت(يكي از بخش هاي استان مازندران) بافته مي شده و با توجه به ارتباط و دادوستدي كه بين مردم طالقان و كلاردشت از زمان هاي دور وجود داشته است، احتمالا در اين بين يك نمونه از فرش هاي كلاردشت با طرح مزلقان به طالقان آورده شده است و از روي آن طرح فرش هايي در طالقان بافته شده و گسترش يافته است.
از نقش هاي مورد استفاده در فرش هاي طالقان مي توان به نقش بته جقه، افشان، گل عينكي، افشان ماده، افشان دزمچي، گرباچنگ و نقش لاكپشتي كه بيشتر در حاشيه كاربرد دارد نام برد.
تركيب بندي رنگ
معمولا رنگ سرمه ای، زمینه فرش های طالقان را در بر می گیرد واز آبی روشن برای ایجاد تضاد استفاده می شود که معمولا در خطوط پیرامونی کاربرد دارد. رنگ های مورد استفاده در فرش های طالقان حدود ده الی دوازده رنگ می باشد که می توان از سرمه ای، آبی روشن، لاکی، خردلی، نخودی، زرد، سبز و مشکی نام برد.
رنگزاها
رنگزاهای مورد استفاده در فرش های طالقان اغلب طبیعی بوده است. مواد رنگزا برای رنگرزی الیاف معمولا از خود منطقه و گاهی از خارج منطقه تهیه می شود، از آن جمله می توان به پوست گردو، پوست انار، پوست پیاز، روناس، برگ توت، کاه و گلها و دانه های رنگزای طبیعی اشاره کرد. ولی متاسفانه امروزه رنگهای شیمیایی نیز به این منطقه هجوم آورده اند و باعث افت کیفی رنگ فرش های طالقان گردیده است.
مواد اولیه
مواد اولیه فرش های طالقان پنبه و پشم می باشد. از پنبه برای چله و پود و از پشم برای خامه استفاده می شود. با توجه به کوهستانی بودن منطقه و پرورش دام به ویژه گوسفند، پشم مورد استفاده در خود منطقه تهیه می گردد که از کیفیت خوبی نیز برخوردار می باشد ولی متاسفانه امروزه این امر کمتر صورت می گیرد، دلیلش هم مهاجرت نسل جوان به شهرها برای انجام کار و در نتیجه کاهش پرورش دام می باشد که تاثیر بسزایی در تولید پشم مورد نیاز داشته است و امروزه این ماده مورد نیاز از بازارهای خارج منطقه مثل قزوین، تهران و قم تهیه می شود. پنبه نیز همواره خارج از طالقان تهیه شده است. لازم به ذکر است که دارهای مورد استفاده در طالقان چوبی و در ابعاد کوچک بوده است که امروزه دارهای فلزی نیز به چشم می خورند.
ساختار
چله کشی به صورت فارسی انجام می شود اما گره مورد استفاده ترکی می باشد و می توان گفت که این فرش- ها تلفیقی از شیوه ترکی وفارسی می باشد.فرش های طالقان تک پوده می باشد و اغلب دارای بافت نامرتب(شاگرد بافت) است که این امر با مشاهده پشت فرش ها نمایان است. البته فرش هایی با بافت مرتب(استاد بافت) و خوب نیز به چشم می خورد.رج شمار حدود ۲۰ الی ۳۰ گره در هر ۷ سانتی متر (شیوه ترکی) از ویژگی های این فرش ها است. پرز ها نیز بلند قیچی زده می شود، زیرا که منطقه سرد سیر است و این امر باعث ایجاد گرمای بیشتر می شود. ابعاد فرش ها کوچک است، حدود ۵/۲×۵/۱ متر و به ندرت فرش هایی بزرگ بافته می شود. از نظر ارزیابی کیفی این فرش ها متوسط رو به بالا می باشد.
در زير چند نمونه از فرش هاي طالقان را مي بينيم.
فرش دنبليد طالقان
ارسال شده توسط عارف عباسی در ساعت 19:54 |